Kanser, günümüzde hem dünyada hem de Türkiye'de önemli bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıkıyor. Dünya Sağlık Örgütü verileri, her yıl milyonlarca kişiye yeni kanser tanısı konulduğunu ortaya koyarken, bu vakaların önemli bir bölümünde hastalığın ileri evrede tespit edilebildiğini gösteriyor. Oysa kanserle mücadelede en kritik adım, hastalığın erken dönemde tanınması olarak kabul ediliyor.
Her yıl 4 Şubat'ta anılan dünya kanser günü, erken teşhisin ve farkındalığın önemini bir kez daha gündeme taşıyor. Bu özel gün kapsamında uzmanlar, kanserin erken evrede çoğu zaman belirti vermeden ya da hafif bulgularla seyredebildiğine dikkat çekiyor. Radyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet İncedayı, görüntüleme yöntemlerinin, göz ardı edilen belirtilerin nedenini ortaya koymada kilit rol üstlendiğini belirtti.
Doç. Dr. İncedayı, konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu: "Kanserin erken evrelerinde belirtiler çoğu zaman özgül değildir. Bu nedenle pek çok hasta, şikâyetlerini önemsemeyebilir. Görüntüleme yöntemleri sayesinde, bu belirtilerin altında yatan nedenler erken aşamada tespit edilebiliyor ve tanı süreci hızlanıyor."
NEDENİ AÇIKLANAMAYAN KİLO KAYBI
Beslenme düzeninde ya da günlük yaşam alışkanlıklarında belirgin bir değişiklik olmaksızın ortaya çıkan kilo kaybı, çoğu zaman fark edilse de önemsenmeyebiliyor. Ancak bu durum, bazı kanser türlerinde erken dönemde görülebilen bulgular arasında yer alıyor.
Bu konuda değerlendirmede bulunan Doç. Dr. Mehmet İnce Dayı, "Açıklanamayan kilo kaybı, özellikle sindirim sistemi ve akciğer kanserlerinde erken bir uyarı olabilir. Görüntüleme yöntemleri, bu tür durumlarda vücudun ayrıntılı değerlendirilmesine imkan tanır" ifadelerini kullandı.
VÜCUTTA ELE GELEN KİTLE VE ŞİŞLİKLER
Vücutta fark edilen kitle ya da şişlikler, ağrısız olduğu için çoğu zaman ihmal edilebiliyor. Ancak bu bulgular, kanserin erken evresinde ortaya çıkabilen önemli işaretler arasında bulunuyor.
Doç. Dr. İncedayı, "Meme, boyun, koltuk altı veya karın bölgesinde ele gelen kitleler, görüntüleme yöntemleriyle ayrıntılı olarak incelenmelidir. Erken yapılan değerlendirmeler, iyi huylu ve kötü huylu oluşumların ayrımında önemli rol oynar" dedi.
UZUN SÜREDİR DEVAM EDEN VE NEDENİ AÇIKLANAMAYAN AĞRILAR
Ağrı, pek çok farklı hastalığın ortak belirtisi olabilse de, uzun süredir devam eden ve nedeni açıklanamayan ağrılar dikkatle ele alınmalı. Özellikle kemik, sırt ve karın ağrılarının kronikleşmesi durumunda altta yatan nedenin araştırılması gerekiyor.
Bu noktaya dikkat çeken Doç. Dr. İncedayı, "Bazı kanser türlerinde ağrı, erken dönemde ortaya çıkabilir. Görüntüleme yöntemleri, ağrının kaynağının belirlenmesinde yol gösterici olur" şeklinde konuştu.
BAĞIRSAK VE İDRAR ALIŞKANLIKLARINDA DEĞİŞİKLİK
Bağırsak düzeninde ya da idrar alışkanlıklarında meydana gelen ve uzun süre devam eden değişikliklerin çoğu zaman geçici sorunlar olarak değerlendirilse de bazı kanser türlerinin erken belirtisi olabileceğini belirten Doç. Dr. Mehmet İncedayı, şöyle konuştu:
"İdrarda kan görülmesi, dışkılama alışkanlıklarında belirgin değişiklikler ya da uzun süren sindirim sorunları, görüntüleme ile değerlendirilmesi gereken önemli bulgulardır."
TARAMA VE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ ERKEN TANININ ANAHTARI
Kanserde erken teşhisin yalnızca belirtilerin fark edilmesiyle sınırlı olmadığına dikkat çeken uzmanlar, düzenli tarama ve görüntüleme programlarının önemini vurguluyor. Yaş, cinsiyet ve risk faktörlerine göre planlanan görüntüleme tetkikleri, henüz belirti vermemiş kanserlerin bile erken evrede tespit edilebilmesine imkan tanıyabiliyor.
Doç. Dr. İnce dayı, sözlerini şöyle tamamladı:
"4 Şubat Dünya Kanser Günü, erken teşhisin önemini hatırlatmak için önemli bir fırsat. Görüntüleme yöntemleri, kanserin erken evrede tespit etmek katkı sağlayarak tedavi sürecini olumlu yönde etkileyebilir. Bu nedenle düzenli kontroller ve tarama programları ihmal edilmemelidir."