Sigara; genç yaşta kalp krizi nedeni

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 8 milyon insan sigara nedeniyle hayatını kaybediyor. Ülkemizde de 15 milyonun üzerinde aktif sigara içicisi var. Sigaranın, kalp ve damar sağlığında yol açtığı tehlikeleri Mehmet Akif Ersoy Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Serkan Kahraman'a sordum.

MİLYONLARCA ÖLÜMÜN NEDENİ
Tütün ürünlerinin kap ve damar hastalıkları için en güçlü önlenebilir risk faktörlerinden biri olduğunu söyleyen, Prof. Dr. Kahraman, şöyle dedi: "Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, sigara içen kişilerde kalp krizi riski, hiç içmeyenlere kıyasla 2 ila 4 kat daha yüksek. Sigara dumanı, 7 binden fazla kimyasal içeriyor. Bunların en az 70 tanesi karsinojen, yüzlercesi ise kardiyotoksik maddeler olarak tanımlanıyor. Sigara dumanında bulunan bu kimyasal maddeler damarların iç yüzeyini kaplayan endotel tabakasına zarar veriyor. Bu hasar damar sertliğini hızlandırır, damarların daralmasına ve pıhtı oluşumuna zemin hazırlar. DSÖ verilerine göre tütün kullanımı her yıl milyonlarca ölüme neden olmaktadır ve bunların önemli bir kısmı kardiyovasküler nedenlere bağlıdır."

DAMAR İÇİ TIKANIKLIK
Sigara kullananlarda kalp krizi riskinin belirgin şekilde yüksek olduğunun altını çizen Prof. Dr. Kahraman, şöyle dedi: "Özellikle genç yaşta kalp krizi geçiren hastalarda sigara en sık karşılaşılan risk faktörlerinden biridir. Endotel, damarların iç yüzeyini kaplayan tek katlı hücre tabakasıdır ve damar sağlığının en kritik belirleyicisidir. Sigara dumanındaki maddeler bu tabakaya zarar vererek, nitrik oksit üretimini baskılar; bunun sonucunda damarlar yeterince genişleyemez ve pıhtı oluşumuna zemin hazırlanır. Sigara, LDL (kötü) kolesterolün oksidasyonunu artırarak, damar duvarında plak birikimini hızlandırır. Ayrıca, damar içi tıkanıkları artırmaktadır."

NİKOTİN KALP HIZINI ARTIRIYOR
Nikotinin sempatik sinir sistemini uyararak, kalp hızını artırdığını ve çarpıntı hissine yol açabildiğini söyleyen Prof. Dr. Kahraman, "Çalışmalar sigaranın özellikle atriyal fibrilasyon gelişme riskini artırdığını göstermektedir. Atriyal fibrilasyon felç riskini artırabilen önemli bir ritim bozukluğudur. Sigara içildiği anda damarlar daralır ve tansiyon yükselir. Uzun vadede damar sertliği gelişimini hızlandırdığı için hipertansiyonun kontrolünü de zorlaştırabilir" dedi.

TEK BİR SİGARA BİLE KALBİ ETKİLER Mİ?
"Tek bir sigara bile kalbi etkiler mi?" sorusuna Prof. Dr. Kahraman şu yanıtı verdi: "Evet bu son derece önemli bir soru. Kardiyovasküler açıdan güvenli bir sigara dozu yoktur. Bu konuda yapılmış 50 yıllık bir takip araştırması var. Bu araştırmada günde yalnızca 1-4 sigara içen kişilerde dahi kalp hastalığı riski yüzde 40-50 oranında arttığı gösterilmiştir. Başka bir araştırmada ise günde yalnızca 1 sigara içmek, kardiyovasküler hastalık riskini erkeklerde yüzde 48, kadınlarda ise yüzde 57 oranında artırmaktadır. Bu oran, günde 20 sigara içenlerin riskinin yarısına yakın olup 'Az içmek güvenlidir' algısını kesinlikle çürütmektedir. Ayrıca sigaranın zararlı etkileri yalnızca yıllar içinde ortaya çıkmaz. Tek bir sigara sonrasında bile damar fonksiyonlarında bozulma, kalp hızında artış ve kan basıncında yükselme görülebilir. Bu nedenle 'Günde birkaç sigara içiyorum, bana zarar vermez' düşüncesi bilimsel olarak doğru değildir."

PASİF İÇİCİLER DE RİSK ALTINDA
Pasif içicilerin de kardiyovasküler risk taşıdığını belirten Prof. Dr. Kahraman, "Pasif içiciliğe maruz kalan kişilerde koroner kalp hastalığı riski yüzde 25-30 oranında artmaktadır. Özellikle çocuklar bu açıdan kırılgan bir grup oluşturmaktadır. Ebeveynlerinden birinin ya da her ikisinin sigara içtiği evlerde büyüyen çocuklarda erken damar sertliği bulguları, sigara içilmeyen evlerde büyüyen çocuklara kıyasla anlamlı düzeyde daha erken yaşlarda gözlemlenmektedir. Yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler de pasif içiciliğin etkilerine karşı daha hassastır" dedi.

BIRAKTIĞIN ANDA DEĞİŞİM BAŞLIYOR
Sigarayı bıraktıktan sonra vücutta meydaha gelen değişimleri Prof. Dr. Kahraman şöyle sıraladı:
■ Kalp atış hızı ve kan basıncı düşmeye başlar.
■ Birkaç hafta içerisinde kan dolaşımı düzelir.
■ Akciğer fonksiyonu artmaya başlar.
■ Bir yıl içinde koroner kalp hastalığı riski, sigara içen birine kıyasla belirgin şekilde azalır.