Kömürle çalışan termik santraller elektrik üretirken geride devasa miktarda kül bırakıyor ve bu atıkların büyük bir kısmı çöp depolama alanlarında birikiyordu.
ABD'deki mühendisler ise bu sanayi atığının çöpe gitmeyecek kadar değerli olabileceğini öngörerek 1988 yılında sıra dışı bir deneye imza attı: Kentucky'deki bir kara yolunun altyapısına doğrudan santral külü serildi.
Kentucky Üniversitesi araştırmacıları, McCracken County bölgesindeki 3074 numaralı eyalet yolunda üç farklı deneysel test bölümü oluşturdu.
Doğru bir karşılaştırma yapabilmek amacıyla yolun bir kısmı da hiçbir kül karışımı içermeyen standart geleneksel malzemelerle "kontrol bölümü" olarak bırakıldı.
ÜÇ FARKLI KARIŞIM DENENDİ
Her biri yaklaşık 230 metre uzunluğunda ve 6,7 metre genişliğinde inşa edilen deneysel bölümlerde şu teknik bileşimler kullanıldı:
1. Bölüm: Akışkan yataklı yakma süreci kalıntısı, standart taş agregası ve uçucu kül karışımı,
2. Bölüm: Göletlerde biriken uçucu kül, hidratlı kireç ve sıkı dereceli agrega birleşimi,
3. Bölüm: Gölet külünün doğrudan aynı yakma sürecinin kalıntısıyla sertleştirildiği alt temel yapısı.
İKİ BÖLÜM BAŞARISIZ OLDU, BİR KARIŞIM REKOR KIRDI
Deney sürecinde akışkan yataklı yakma kalıntısı barındıran iki bölüm, malzemenin zamanla aşırı genleşme göstermesi nedeniyle başarısız kabul edildi. Bu bölümler sökülerek geleneksel yol malzemeleriyle yeniden inşa edildi.
Buna karşın uçucu kül, hidratlı kireç ve agrega karışımıyla hazırlanan bölüm, aradan geçen yıllara rağmen hiçbir ciddi deformasyon göstermeden hizmet vermeyi başardı.
Yapılan ölçümlerde bu bölümdeki tekerlek izi derinliğinin, standart malzemeyle yapılan kontrol bölümünden bile daha az olduğu saptandı. Ayrıca laboratuvar testlerinde malzemenin basınç dayanımı mükemmel seviyelerde ölçüldü.
Araştırmacılar elde edilen bu sonucu; termik santral atığı olan uçucu külün, doğru formülle birleştirildiğinde sertleştirilmiş ve uzun ömürlü yol temelleri yapımında başarıyla kullanılabileceğinin somut bir kanıtı olarak değerlendiriyor.
ABD'nin Michigan eyaletine bağlı Ann Arbor kentinde hayata geçirilen pilot proje, çevre ve altyapı çalışmalarında yeni bir dönemin kapısını araladı.
ÇÖPE GİDEN 2 BİN LASTİK YOLLARA SERİLDİ!
Kent yönetimi, kullanım ömrünü tamamlamış yaklaşık 2 bin eski otomobil lastiğini özel yöntemlerle öğüterek asfalt karışımına dahil etti.
Geri dönüştürülmüş lastiklerden elde edilen kauçuk katkılı asfalt, kentin belirli noktalarındaki yollara serildi.
Projenin başarısını ölçmek için yolun bir bölümünde geleneksel asfalt kullanılırken, diğer bölümünde ise lastik katkılı asfalt tercih edildi.
Böylece iki farklı yüzeyin performansı uzun vadede birebir karşılaştırılabilecek.
'KAUÇUK ASFALT' NEDİR VE NASIL YAPILIYOR?
Dünyada "Rubberized asphalt" (Kauçuklu asfalt) olarak adlandırılan bu yenilikçi sistemde süreç şu şekilde işliyor:
Kullanım dışı kalan eski lastikler özel tesislerde toplanıyor.
İleri teknoloji işlemlerden geçirilerek adeta ince kauçuk granüller haline getiriliyor.
Elde edilen bu kauçuk malzeme, sıcak asfalt karışımının içine enjekte ediliyor.
Ann Arbor'daki projede kullanılacak toplam 9 bin 300 ton asfaltın, 3 bin 730 tonluk kısmı tamamen bu geri dönüştürülmüş lastikli özel karışımdan oluşuyor.
HEM SESSİZ HEM DE ÇATLAMIYOR: İŞTE İNANILMAZ AVANTAJLARI
Bölgede her yıl 70 binden fazla lastiğin atık haline geldiğini belirten yetkililer, bu projenin sadece bir geri dönüşüm hareketi olmadığının altını çiziyor.
Uzmanlara göre kauçuk katkılı asfaltın geleneksel yollara kıyasla muazzam avantajları var:
ÇATLAKLARA KARŞI DİRENÇLİ
Esnek yapısı sayesinde deformasyonlara ve çatlamalara karşı çok daha dayanıklı.
