Akşam yatıp sabah hasta olmuyoruz.

Akşam yatıp sabah yaşlanmıyoruz.

Arada sessiz, görünmez, mikroskobik bir hikâye var.

O hikâyenin iki başrol oyuncusu: mitokondri ve metabolizma.

Biri enerjiyi üretir.

Diğeri o enerjiyi yönetir.

Biri hücrenin santralidir.

Diğeri tüm şehrin ekonomi bakanlığı.

Ve sağlık dediğimiz şey aslında bu iki sistemin uyumlu dansıdır.

MITOKONDRİ: HÜCRENİN GÜÇ SANTRALİ

Mitokondriler sadece ATP üreten küçük organeller değildir.

Onlar aynı zamanda:

– Hücresel stres sensörüdür

– Apoptozun karar vericisidir

– İnflamasyonun tetikleyicisidir

– Uzun ömrün biyolojik belirleyicisidir

Kalp kası hücresinde 20–25 bin mitokondri vardır.

Neden? Çünkü kalp duramaz.

Beyin hücreleri de benzer şekilde enerjiye bağımlıdır.

Enerji azaldığında önce dikkat gider.

Sonra hafıza.

Sonra direnç.

Yaşlanma dediğimiz süreçte ilk yavaşlayan şey kas değil, kemik değil…

Mitokondriyal verimdir.

METABOLİZMA: ENERJİNİN AKILCI YÖNETİMİ

Metabolizma sadece "kalori yakmak" değildir.

Metabolizma;

– Glukozu nereye göndereceğini,

– Yağı ne zaman yakacağını,

– İnsülini ne kadar salgılayacağını,

– Kortizole nasıl yanıt vereceğini belirleyen bir orkestradır.

Metabolik esneklik dediğimiz şey;

karbonhidratla da, yağla da, açlıkla da, egzersizle de uyum içinde çalışabilme yeteneğidir.

Bu esneklik kaybolduğunda tablo başlar:

İnsülin direnci

Karaciğer yağlanması

Kronik inflamasyon

Beyin sisi

Erken damar yaşlanması

Yani metabolizma bozulursa mitokondri zorlanır.

Mitokondri zorlanırsa metabolizma daha da bozulur.

Kısır döngü budur.

YAŞLANMANIN MERKEZİ: ENERJİ KRİZİ

Modern yaşamın görünmeyen problemi enerji üretim kalitesidir.

– Sürekli oturma

– Aşırı rafine karbonhidrat

– Uyku eksikliği

– Kronik stres

– Hava kirliliği ve toksin yükü

Bunların hepsi mitokondriyi yavaşlatır.

Mitokondri yavaşladığında hücre alarm verir.

Alarm inflamasyonu başlatır.

İnflamasyon yaşlanmayı hızlandırır.

Longevity biliminin son 10 yıldaki en net mesajı şu:

Yaşlanma bir enerji verimliliği problemidir.

İYİ HABER VAR

Mitokondri kader değildir.

Metabolizma yazgı değildir.

Egzersiz mitokondri sayısını artırır.

Soğuk maruziyet metabolik esnekliği güçlendirir.

Direnç antrenmanı glukozu kasa çeker.

Aralıklı açlık mitokondri biyogenezini uyarır.

Kaliteli uyku hücresel tamiri başlatır.

PGC-1 alfa aktive olur.

AMPK çalışır.

Otofaji devreye girer.

Hücre gençleşir.

SON SÖZ

Kalbiniz ne kadar güçlü atarsa atsın,

Eğer hücreleriniz enerji üretemiyorsa sağlık sürdürülebilir değildir.

Longevity; daha uzun yaşamak değil, enerji üretimini uzun süre yüksek kaliteyle sürdürebilmektir.

Sağlığın kalbinde hep o ikili var:

Mitokondri ve metabolizma.

Onları korursanız, yaş sadece bir sayı olur.