Son günlerde ABD ve İran arasında barış sinyalleri artmaya başladı. İngiliz medyası bile Tahran ile Washington arasındaki uçurumun gözle görülür şekilde kapandığını yazıyor. Kritik ziyaretler ve her iki taraftan yapılan açıklamalar da bu gidişatı doğruluyor. En somut açıklamalardan biri de ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'dan geldi... "Bazı olumlu işaretler var. Aynı zamanda aşırı iyimser de olmak istemiyorum. Önümüzdeki birkaç gün içinde neler olacağını göreceğiz" dedi.
Zaten ABD'nin hareketlerini kısıtlayan askeri ve enerji kaynaklı ekonomik riskler de İran ile uzlaşıyı kaçınılmaz kılıyor. Washington Post bile ABD'nin envanterinde sadece 200 savunma THAAD füzesi kaldığını yazdı. Haliyle mühimmat açığını kapatmak öyle göründüğü gibi kolay değil. Özellikle Amerikan füze stoklarını takviye etmenin hem maliyetli olması hem de en az üç yıllık bir süreyi gerektirmesi Pentagon'u masaya mecbur etmiş durumda.
Ayrıca Körfez ülkeleriyle Türkiye, Rusya ve Çin gibi aktörlerin ABD'ye uyguladığı diplomatik çözüm baskısı her geçen gün artarken Hürmüz Boğazı'ndaki kapanmanın yol açtığı enerji krizinden etkilenen Amerikan kamuoyu ile Asyalı ve Avrupalı müttefiklerin ekonomik isyanı da Donald Trump'ı savaşı bir an önce sonlandırmaya zorluyor. Savaşın yeniden başlama ihtimali daha şimdiden tetiklediği tahvil kriziyle Washington, Londra ve Tokyo hattı üzerinden ABD, Avrupa ve Asya'yı altüst etmeye başladı bile.

***

Nitekim ABD ve İngiltere'de 30 yıllık hazine tahvilleri getirisinin yüzde 5'in üzerine çıkması, 2008'deki küresel mali krizden önce görülen eşiğin aşıldığını gösteriyor. İran savaşı nedeniyle enerji piyasalarındaki bozulma, enflasyonist baskılar, doların güçlenmesi ve petrol fiyatlarındaki belirsizlik jeopolitik gelişmelerin insafına terk edilen merkez bankalarının hareket alanını daha da kısıtlıyor ve süreci etkili biçimde kontrol etmelerini zorlaştırıyor.
Haliyle bu savaş herkes için öyle veya böyle bitmek zorunda. Özellikle de ABD için. Zira Vietnam'da da aynı sıkışmışlığı yaşayan ABD'nin 'Exit Vietnam'ı tam beş yıl sürmüştü. Oysa aynı ABD'nin İran'da daha hızlı mesafe aldığını görüyoruz.
Dönemin ABD Başkanı Richard Nixon, Çin ve SSCB'ye karşı devreye soktuğu tavizlerle tanımlanan 'detente/ yumuşama' politikası ile sonuca ulaştı. Çin ve SSCB'nin askeri, siyasi ve ekonomik desteğiyle ABD ancak Vietnam'dan çıkış biletini alabildi. Vietkong güçleri (Kuzey Vietnam), ABD'nin soykırımı aratmayan sivil katliamları karşısında Çin ile SSCB'nin başını kuma gömdüğünü gördü. Ayrıca bu iki müttefikin askeri yardımları kesmesi Vietkong'u hiç istemediği halde ABD ile 27 Ocak 1973'te Paris Barış Anlaşması'nı imzalamak zorunda bıraktı.

***

Çıkış fırsatını bulur bulmaz bölgeden adeta kaçarak uzaklaşan ABD, müttefiki Güney Vietnam'ı ise kaderine terk etti. ABD çekildikten sonra Vietnam'daki çatışmalar Vietkong güçlerinin 30 Nisan 1975'te Güney Vietnam'ın başkenti Saygon'u ele geçirmesine kadar sürdü.
Bakmayın siz şimdi ABD'nin kuyruğu dik tutmaya çalıştığına... Amerikan yönetimi Vietnam'dakine benzer bir sıkışmışlığı İran'da da yaşıyor. Bütün gayreti bir 'zafer fotoğrafı' elde ederek savaşı bitirmek.
İran da sözde müttefikleri de savaşın bitmesini istiyor. Ve öyle görünüyor ki herkes istediğini alacak. Bir tek İsrail ve Körfez ülkeleri varılan sonuçtan hoşnutsuz kalacak. Bir de dünyanın geri kalanı...
Unutmayalım ki 86'ncı gününe giren İran savaşı ve Hürmüz krizi taraflar için kısa vadede bitse de; sonuçları bakımından bu savaş dünya için aslında daha yeni başlıyor. Zira İran savaşının yol açtığı ekonomik şoklar dünyayı dalgalar halinde daha uzun yıllar önce vurmaya ve ardından da ara sıra yoklamaya devam edecek. Gelişmeler bize bunu gösteriyor.