Hükümetin en önemsediğim projelerinden birisi sosyal konut hamlesi… Biliyorsunuz, Başkan Recep Tayyip Erdoğan ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum 'Ev sahibi Türkiye' sloganıyla 81 ilde yapılacak 500 bin sosyal konut projesini duyurduğunda Türkiye'de ilk kez uygulanacak bir modeli de açıkladılar.
Neydi bu?
Sosyal kiralık konut modeli… TOKİ eliyle işletilecek model için dün ilk start verildi. Kiralık sosyal konut projesi ilk olarak İstanbul'dan başlıyor. 15 bin konutun kiralanacağı açıklanmıştı. İlk etapta 1071 konut için başvurular alınacak. Önümüzdeki pazartesi gününden itibaren şartları tutan vatandaşlar kiralık konutlara başvurabilecek.
Sosyal kiralık konut hamlesi Türkiye'de ilk defa uygulanacak olsa da dünyada örnekleri çok. İngiltere'de 1960'larda toplam konut stokunun dörtte birini sosyal konutlar oluşturmuş. Hatta 1980'den sonra bu konutlarda oturan kiracılara satın alma hakkı verilmiş. Belçika'da dezavantajlı ve düşük gelirli gruplar için sosyal konutlar kiralanabiliyor. Hollanda, Avrupa ülkeleri içinde sosyal kiralık konut hamlesini en iyi uygulayanlardan. Toplam konut stokunun yüzde 32'si sosyal konutlar. Keza Fransa'da ve Almanya'da da bu model var.
Türkiye'de ise alt gelir grubuna yönelik TOKİ'nin bugüne kadar ürettiği konut sayısı 2 milyona yaklaşmış durumda. Bunların büyük bölümü de 2002 sonrasında yani AK Parti iktidarıyla yapıldı. Şimdi TOKİ yeni modeli hayata geçiriyor. İstanbul'da başlayan modelin özellikle barınma sorununun olduğu büyük illerde de uygulanması planlıyor.
Peki bu yeni model ne sağlayacak?
Sosyal kiralık konut modeli bir taşla birkaç kuş birden vuracak. Birincisi, kamunun kiralık konut arzına katkı sağlaması piyasayı dengeleyecek. İstanbul'da kiralamaların olduğu bölgelerde sosyal kiralık konutların fiyatı referans olarak kabul edilecek. Böylece önümüzdeki süreçte sosyal kiralık konutların bulunduğu bölgelerde kiralar düşecektir. (Hatırlayın, geçtiğimiz günlerde Merkez Bankası'nın deprem illerinde kira artışlarını incelediği raporunu... Raporda, TOKİ eliyle yapılan sosyal konutların teslimlerinin başlamasıyla kira fiyat artışlarının deprem bölgesinde yavaşladığını ortaya koymuştu)
İkincisi, İstanbul'da yüksek kiralar nedeniyle birçok aile eski evlerinde oturmak durumunda kalıyordu. Kiralık sosyal konut hamlesi bu açıdan kentsel dönüşüm nedeniyle evini boşaltmak zorunda kalan ailelere nefes aldıracaktır. Böylece, kentsel dönüşüm çalışmalarını da hızlandıracaktır.
Üçüncüsü de sosyal kiralık konutların kira piyasasını dengelemesi enflasyonu olumlu yönde etkileyecektir. Her ne kadar yıllık kira enflasyonu 46 ayın en düşük seviyesine gerilese de halen büyükşehirlerde dar ve orta gelirli vatandaşlar ile emekliler açısından tablo vahim… Sosyal kiralık konut sayıları arttıkça, bu bölgelerde kira fiyatlama davranışları değişecektir. Bu da enflasyon düşüşüne katkı sağlayacaktır.