Siyasetin ve suyun peşinde bir ömür... 6 defa gitti, 7 defa geldi... 10 yıl 5 ay Başbakanlık yaptı... 7 yıl da Cumhurbaşkanlığı.
Darbe de gördü, muhtıra da.

Hamzakoy... Zincirbozan... Mahkeme... Siyaset yasağı... Hepsini yaşadı.
Ve... Efsanedeki Zümrüdüanka kuşu gibi küllerinden yeniden doğdu.
Bugün... 17 Haziran 2015'te hayatını kaybeden Süleyman Demirel'in ölüm yıldönümü.
Rahmetle anarken... Demirel'den birkaç not... "Siyaset dersi" de diyebiliriz.

***

Yol... Ve sabır

Siyaseti konuşuyorduk... Demişti ki... Not defterimden: Siyaset, dosta tavsiye edilmeyecek, düşmana da bırakılmayacak bir iştir...

Siyaset zaman alır... Sabredeceksin... Ve kendi yolunu kendin açacaksın.

***

Yeni parti

Siyasi parti enflasyonu... Parti sayısı neredeyse 200'ü bulacak.
Geçmişte de, bu kadar olmasa bile sık sık yeni parti kuruluyordu.
Âdettendir... Her parti kuran, "Yüzde şu kadar oyum var... İktidara geliyoruz" diye söze başlar.
Bu konuyu konuşuyorduk... Demirel bir fıkra anlattı:
- Yahudi, kendi elbisesini oğluna giydirmiş... Sonra karşısına geçip bakmış... Çok beğenmiş... Ve 'Vay be! Bizim oğlan ne kadar da çabuk büyümüş' demiş.

***

Başarının formülü

Siyasette başarılı olmanın yolu, sırrı, formülü var mı? Varsa, nedir?
Demirel'den dinlediğim yanıt:
Sebat edeceksin... Yılmayacaksın... Çok çalışacaksın.
Azimliysen, kararlıysan, inanç ve iddia sahibiysen Himalaya Dağları'nı bile aşarsın.
İnsanları seveceksin... Onları önemseyeceksin... Dinleyeceksin.

***

Davaya sadakat

Siyasette vefa... Siyasette sadakat... Bir pazar günü Güniz Sokak 31'de sohbet ediyorduk.
Demirel, "İngiliz başbakanlardan birinin sözüdür" dedi:
"Sadakat, cesaretten daha yüksek bir vasıftır."
Ve devam etti: Burada vurgulanan sadakat, davaya sadakat. Davanın bayraktarlığını yapana sadakat.

***

Siyasetçinin raf ömrü

Jübile... Sadece futbolcular için midir? Siyasette, jübile olur mu? Biraz argo olacak ama... Siyasetçinin raf ömrü ne kadardır? Demirel'in yanıtı... Kelimesi kelimesine:
- Siyasette hayat hakkın, mücadele gücün kadardır... Kişisel mücadele değil... Bir dava için verilen mücadele.

***

Halksız demokrasi

İktidar yıllarında... Muhalefette... Cumhurbaşkanlığı döneminde... Demirel, zaman zaman halksız demokrasi taraftarlarından söz ederdi. Bir defasında sordum: Kimleri kastediyorsunuz?
Yanıt... Not defteri... Kelimesi kelimesine:
Demokrasiden söz eden, fakat halktan korkanları kastediyorum.
Halka cahil diyenleri... Halkı aşağılayanları... Halktan kopuk olanları kastediyorum.
Kendi başarısızlıklarının nedenini halkta arayanları kastediyorum.

***

Aman dikkat!

Siyasette ihtiras... Nedir? Ne değildir? Bir tanımı, ölçüsü var mıdır?
Demirel'in yanıtı:
İhtiras, kınanacak bir şey değildir.
Eğer ihtirasın yoksa siyasette başarılı olamazsın.
İhtiras demek... Bir hedefi olmak ve o hedefe ulaşmak için yılmadan, yorulmadan koşmak demektir.
Ama şuna dikkat edeceksin... Sakın ha sakın, ihtirasın aklının önüne geçmesin.

***

Erdoğan'ın yemin günü

Seçim yapıldı... Recep Tayyip Erdoğan, halk tarafından Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Meclis'te yemin edeceği günün sabahı... 28 Ağustos 2014... Demirel'in evindeydim.
Çay... Kahve... Sohbet... Ve izin istedim:
- Meclis'e... Yemin törenini izlemeye gideceğim.
Sonra da sordum:
- Aktif siyasetin içinde olsaydınız... Milletvekili olsaydınız... Ne yapardınız? Yazmak için soruyorum.
Süleyman Demirel'in yanıtı... Noktasına, virgülüne dokunmadan:
Milletvekilliği yapsaydım Meclis'te Cumhurbaşkanı'nın yemin töreninde bulunurdum... Medeni bir icap bu.
Olay bir noktadan sonra parti işi değildir... Devlet işidir.
Bir Cumhurbaşkanı var... İster oy ver ister verme... O herkesin Cumhurbaşkanı.
Eğer, benim Cumhurbaşkanım değil dersen, bu seni başka bir Cumhurbaşkanı aramaya iter... Bunun da adı sivil itaatsizliktir.

***

'Çok önemli husus'

İnsanın doğasında var... Bir yere... Makama gelmek isteyebilir... Milletvekili olmak da isteyebilir... Ne diyorsunuz?
Demirel'den aldığım yanıt:
Siyasette davaya talip olunur... Makama değil.
Davadaki başarın seni makama götürür.
Şunu da unutma... Çok önemli nokta... Müktesebatın (geçmişin, kariyerin) sana kefil mi? Halk buna bakar.

***

Alın size siyaset dersi

Cumhurbaşkanlığı görevi sona erince Demirel evine çekilmişti.
Okuyordu... Konferans veriyordu. Geleni gideni vardı... Çok... Değişik illerden.
Tanığıyım... Demirel'e "gaz verenler" o kadar fazlaydı ki.
Kimi, "Millet sizi özledi" diyordu. Kimi, aktif siyasete dönmesini... Partinin başına geçmesini istiyordu.
Demirel... Dinliyordu... "Sizler akıllı insanlarsınız" diyordu. Ve... "Memleketinize selamımı götürün" diyerek yolcu ediyordu.
Bir gün... Yine gaz verenleri uğurladıktan sonra... Bana dedi ki:
Önemli devlet görevlerinde bulunanlar, görevden ayrıldıktan sonra davranışlarına dikkat etmek zorundalar.
Dikkat etmezsen... Gaza gelirsen... Küçük düşersin.

***

Ve nokta

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Süleyman Demirel'i evinde ziyaret etmişti.
Ziyaretten sonra... Güniz Sokak 31'deydim.
- Efendim... Yediğiniz, içtiğiniz... Ev yapımı kurabiye, kek, su böreği, çay... Sizin olsun... Neler konuştunuz?
- Güncel konuları konuştuk.
- Örneğin neler? Güncel o kadar çok şey var ki.
- Huzuru konuştuk... Ülkenin iyiliğini konuştuk... Aradığımız şey bu değil mi?
- Ya günlük siyaset? Partiler... Meclis... Olup bitenler.
- Hayır... Günlük siyasete hiç girmedik.
- Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan edindiğiniz izlenim... Tek kelimeyle nedir?
- İyi niyet.