Deflatör kelimesinin yanında damping kelimesi de ekonomik anlamda kullanılan önemli kelimelerden biridir. Damping, ülkemiz açısından oldukça değerlidir. Ayrıca önlem alınması gereken özel durumlardan biridir. Deflatör ise fiyat düşürücü etken olarak bilinmektedir. Bu iki kelimede ülkemizdeki ekonomik denge için önemli sözcüklerdendir. Buna göre ekonomide kullanılan damping nedir ve çeşitleri nelerdir? Deflatör ne anlama gelmektedir? Sorularının cevapları yazımızda yer almaktadır…
Ekonomik anlamda büyük önemi bulunan deflatör kelimesinin sözlükteki anlamı, parasal terimlerle ifade edilmiş olan bir iktisadi faktörün (örneğin ücretler, hammadde, maliyetler vb.) değerinin gerçek değere çevrilmesinde kullanılan fiyat endeksi olarak gösterilebilir. Bunun yanında damping kelimesi de oldukça fazla kullanılmaktadır ve pek çok insan ne anlama geldiğini bilmemektedir. Dampingin kelime anlamı ise ihracatçı firmanın malını dış piyasada, iç piyasada sattığından daha düşük fiyatla satmasıdır.
Deflatör ve damping kelimesinin kelime anlamlarından yukarıda bahsetmiştik. Deflatör, para darlığını destekleyici etkendir. Bu etkenlerin başında faizlerin yükseltilmesi, kredilerin daraltılması, tasarruf, piyasadaki paranın geri çekilmesi gelmektedir. Bir ülkede bir yıl içinde mal ve hizmetlerdeki ortalama fiyat artışını ifade etmekle birlikte parasal terimlerle ifade edilmiş olan bir faktörün değerinin gerçek değere çevrilmesinde kullanılan fiyat endeksidir. Aynı zamanda Fiyat düşürücü etken olarak da kullanılmaktadır.
Dampingin ise birçok çeşidi bulunmaktadır. Bazı durumlarda ihracatçı firma stoklarını eritmek için yapabilmektedir. Ayrıca monopol olmak isteyen firmalar tarafından rekabet amaçlı yıkıcı damping yapılabilmektedir. Bunlara ek olarak Monopolcü firma devamlı surette düşük fiyattan satar çünkü bu şekilde azalan maliyetten yani ölçek ekonomilerinden faydalanıp karını artırmak ister. Buna uluslararası fiyat farklılaştırması denir. Her ülkenin talep yapısına göre fiyat ayarlaması yapılır. Mesela bir ülkede mala olan talep esnekse fiyat düşürülür sürümden kazanılır. Başka ülkede talep esnek değilse fiyat yükseltilir yine daha fazla ciro elde edilir.
GSYİH deflatörü, ülkenin ekonomisini değerlendirmede kullanılan önemli bir fiyat endeksidir. Özellikle ekonomi büyümesindeki tahminler için önemli bir etkendir. Kısaca GSYİH deflatörü, belirli bir dönemde bir ekonomideki fiyatlardaki değişimi gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) kullanarak hesaplayan bir fiyat endeksidir. Ayrıca GSYİH deflatörü, bir ekonominin büyümesinin fiyat artışlarından kaynaklanan kısmını bulmak için kullanılmaktadır. Bu açıdan baktığımızda bazı önemli durumlar ortaya çıkmaktadır.
Bir ekonomideki fiyat artışını yumuşatmak için hesaplandığı için büyüme tahminlerinin düzeltilmesine izin verir çünkü kullanılmadığı takdirde aşırı değerli olabileceğinden büyüme gerçek olmaz. Genel olarak bu düzeltici etki, gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) olarak adlandırılan ve bir ekonomide belirli bir zaman diliminde üretilen mal ve hizmetler kümesi olarak tanımlanan ekonomik büyümeyi ölçmek için en önemli değişkenlerden birine uygulanmaktadır. Zaman ise genellikle bir yıl.