Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nde (ETS) mevzuat hazırlıklarının bu yıl tamamlanması ve pilot uygulamanın başlatılması planlanıyor. Yeşil dönüşüm sürecinin önemli unsurlarından biri olarak görülen sistemle, sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik piyasa temelli bir mekanizma hayata geçirilecek.
AA muhabirinin 2026-2028 dönemini kapsayan Katılım Öncesi Ekonomik Reform Programı'ndan derlediği bilgilere göre, yeşil dönüşümün hızlandırılması amacıyla kurulacak ETS'nin, çimento, demir-çelik, kimya ve alüminyum gibi yüksek emisyonlu sektörlerde dönüşümü desteklemesi bekleniyor.
İŞLETMELERE EMİSYON İÇİN ÜST SINIR GETİRİLECEK
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nda (SKDM) bu yılın başında uygulama dönemine geçilmesiyle hız kazanan ETS çalışmaları kapsamında, sera gazı emisyonlarına üst sınır getirilecek, bu sınır dahilinde emisyon izinlerinin alınıp satılabildiği bir piyasa oluşturulacak. Böylece emisyonların azaltılması, temiz teknolojilere yönelimin teşvik edilmesi ve uluslararası düzenlemelerle uyumlu bir karbon fiyatlandırma sistemi kurulması hedefleniyor.
Bu yıl çıkarılacak düzenlemelerle birlikte pilot ETS uygulamalarına başlanması planlanırken, çalışmaların Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi'yle (AB ETS) uyumu gözetilerek yürütüleceği belirtildi.
Planlamaya göre, Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) tarafından geliştirilen ETS Piyasası Yönetim Sistemi Platformu test ortamında çalıştırılacak, İşlem Kayıt Sistemi'nin güvenlik testleri bu yıl tamamlanacak. Ayrıca emisyon izleme, raporlama ve doğrulama süreçlerinin EPİAŞ altyapısına entegrasyonu sağlanacak. ETS kapsamına girecek tesislere yönelik katılımcı eğitimleri ile çevrim içi rehber çalışmalarının da bu yıl bitirilmesi öngörülüyor.
PİLOT DÖNEM 2028'E KADAR SÜRECEK
Türkiye ETS'nin kurulmasına yönelik çalışmaların gelecek yıl da devam etmesi planlanırken, pilot ETS döneminin 2027'de de sürmesi, pilot uygulamaların öngörüldüğü şekilde ilerlemesi halinde ise 2028'de ETS'nin birinci uygulama döneminin başlatılması hedefleniyor. Bu süreçte sistemin sektörler üzerindeki etkileri de değerlendirilecek.
Pilot dönemde devreye alınması planlanan ETS Piyasası Yönetim Sistemi'nin, uygulama döneminde de güncel verilerle işletilmesi bekleniyor. Sistemin, SKDM kaynaklı maliyetleri azaltıcı etki oluşturacağı öngörülüyor.
ETS'NİN MALİYETLERİ DÜŞÜRMESİ BEKLENİYOR
Programda, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ile işbirliğiyle hazırlanan "Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Türk Ekonomisine Potansiyel Etkisi" çalışmasının sonuçlarına da yer verildi. Buna göre, Türkiye ETS'sinin hayata geçirilmesiyle SKDM kaynaklı maliyetlerin önemli ölçüde düşebileceği hesaplandı.
Bu kapsamda, 2027 için öngörülen 138 milyon avroluk maliyetin 56 milyon avroya, 2032 için öngörülen 2 milyar 579 milyon avroluk maliyetin ise 1 milyar 79 milyon avroya kadar gerileyebileceği belirtildi. ETS ile SKDM'den kaynaklanan maliyetlerin önemli bölümünün ülke içinde içselleştirilmesi ve elde edilecek gelirin düşük karbonlu kalkınmayı hızlandıracak şekilde kullanılması hedefleniyor.
Oluşturulacak sistemin, Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda önemli bir kilometre taşı olması bekleniyor.
