Pareto analizi nedir ya da pareto diyagramı ne demek, iktisatta gelir dağılımının eşit dağıtılmadığını göstermek için ortaya atılmıştır. Pareto diyagramı oluşturma ve yine Pareto Diyagram örneği verme, bir tür kalite diyagramıdır. Gelir dağılımının eşit olmadığını gösterme amacıyla geliştirilen bir formüldür. Bunun dışında pareto analizi kullanım alanları çok geniştir. Ancak kalite kontrol amacıyla oluşturulan bu analiz daha çok iktisatta geçerlidir. Pareto analizi nasıl yapılır, baktığımızda bir formülünün olduğunu görürüz.
Pareto analizi bir tür kalite anlizidir. Bu analiz sonucunda oluşturulan pareto diyagramı ise yine bir tür kalite diyagramıdır. İtalyan bir ekonomist olan Vilfredo Pareto 1897 yılında insanlar arasındaki gelir dağılımının eşit olmadığını göstermek amacıyla bir formül ve diyagram geliştirmiştir. Bu iki iktisatçının kullandığı bu oran, analizler sonrasında 20/80 olarak açıklanmıştır. Bu açıklamaya göre gelirin %80'lik payın toplumdaki %20lik bir gruba ait olduğu savı ortaya atılmıştır. Dr J.M. Juran ortaya atılan bu savı, kalite kontrol alanında uygulamıştır. Daha sonraki zamanlarda ise sadece kalite kontrolde değil hayatın diğer alanlarında da kullanılacak olan bu ilkeye Dr Juran, pareto ilkesi adını vermiştir.
Pareto diyagramları bir problemi oluşturan sebeplerin ne olduklarını ve önem derecelerini belirlemek için kullanılır. Kalite kontrolde, artan hatalı üretimin veya müşteri şikâyetlerinin arkasındaki sebeplerin önem derecelerine göre sıralanmasında kullanılabilir. Diyagram genellikle pareto İlkesini doğrular niteliktedir.
Pareto analizi ile 80/20 kuralını her şeye uygulayabilirsiniz. Problemin üstündeki en önemli nedeni belirlemek ve problemi listelemek için yapılan bu analiz, problemin önem derecesini de gösterir. Bu analizin müşteri hizmetlerinde ya da ürünün kalite kontrolünde tipik örnekleri vardır. Bunlar:
Hemen her alanda kullanılabilecek bir yöntem olan Pareto analizi ya da Pareto Diyagramı oluşturulurken belirli bir sıra izlenir. Bu sıraya göre analiz yapılır ve sonucunda diyagram oluşturulur. Bu analizin aşamaları: