Türkiye'deki ekonomik gelişmelerle birlikte pek çoğumuzun hayatına belli terim ve kalıplar girmiştir. Reel efektif döviz kuru da bunlardan biri olup, kur endeksi nedir ve nasıl hesaplanır gibi soruları da beraberinde getirmiştir. Birçok insanın cevap bulmaya çalıştığı soruların başında olan bu soruları sizin için cevapladık. Buyurun hep beraber bakalım.
Reel Efektif Döviz Kuru, Türk Lirasının satın alma gücünde olan değişimleri daha gerçekçi olarak ortaya koyan bir veridir ve Türkiye'nin dış ticaret ilişkisi içinde bulunduğu ülkeler içerisinde önemli paya sahip olanların para birimlerinden oluşan sepete göre TL'nin ağırlıklı ortalama değeri, 'nominal efektif döviz kuru'nu verir. Bunun fiyat etkilerinden arındırılması sonucu bulunan ortalamaya da reel efektif döviz kuru denir. Bu mantıkla yapılan hesaplamalar sonucunda ulaşılan nominal ve reel efektif döviz kurları düzenli olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayınlanmaktadır. TCMB uygulamasına göre, ülkemiz dış ticaretinde büyük öneme sahip ülkelerin para birimlerinden bulunan toplama bağlı TL'nin ağırlıklı ortalamasına nominal efektif döviz kuru (NEK), NEK' deki nispi fiyat etkilerinin bu ortalamadan çıkarılması ile bulunan değere de reel efektif döviz kuru (REK) denir.
Bildiğimiz standart günlük kurlara nispeten, içinde ağırlıklı ortalamalardan ve fiyat etkilerinden oluşan daha derin bir hesaplama olduğu için Reel Efektif Döviz Kuru, TL'nin satın alma gücündeki değişimleri daha gerçekçi ortaya koyan bir veridir. Reel efektif döviz kurunun artması TL'de reel değer kazancı olduğu anlamına gelir. Yurt içi mal sepeti böylelikle, yabancılar için pahalı hale, yabancı mal sepeti ise Türkiye için ucuz hale gelir. Bu durumda ithalat artar ve ihracat olumsuz etkilenir. İhracatta da rekabet gücü azalır. Endeks değerinin 100 olması, yerel para ile dış ticaret yapılan ülkelerin döviz cinsleri arasında bir eşitlik bulunduğunu gösterir. Endeksin 100'ün üzerine çıkması, yerel paranın değerli; 100'ün atına gerilemesi ise, göreceli olarak daha değersiz olduğunu anlamını taşır.
Kısacası, Reel Efektif Döviz Kuru, Türk Lirasının satın alma gücünde olan değişimleri daha gerçekçi olarak ortaya koyan bir veridir ve yerli para biriminin yabancı para karşısında satın alma gücüne bağlı olarak hesaplanan değerdir.
Endeks, REK değerlerinin belli bir sürede ortalamasının alınmış halidir. Bu endekse bakarak ülkedeki mal ve hizmetlerin fiyatları ve ülkenin ticareti ile yatırımları hakkında öngörülerde bulunmak mümkündür. Bu yorumlar ışığında işletme sahipleri ve yatırımcılar ya da iş sahibi olmayı düşünenler nihai kararlarını verebilir.
Reel efektif döviz kuru hesaplama işlemi ile REK değeri, NEK üzerinden üç farklı düzeltme yolu kullanılarak üç değişik şekilde bulunuyor: TÜFE, ÜFE ve birim işgücü maliyeti. TCMB, kura müdahale için TÜFE'ye bağlı olarak hesaplanan REK'i göz önünde bulunduracağını ifade ettiğinden dolayı halkı en çok ilgilendiren, TÜFE baz alınarak yapılan hesaplamadır. 
En kısa haliyle reel efektif döviz kuru formülü "e.( Pf/P)" şeklindedir. Bu formüldeki harfler şu anlamlara gelir:
E= Nominal Kur
Pf= Dış ülke TÜFE'si (yabancı ülke fiyat düzey)
P= İç TÜFE (Ulusal fiyat düzeyi)
Reel döviz kuru hesaplaması yapılırken belli bir sene baz alınır ve fiyatların genel seviyesi 100 olarak ifade edilir.
Reel Efektif Döviz Kuru Grafiği Nasıl Okunur?
Reel efektif döviz kuru grafiği okunurken ilk olarak anlaşılması gereken maddeler şunlardır:
Ülkemizdeki enflasyon artıkça reel kur artar.
Yabancı ülkelerdeki enflasyon arttıkça reel kur düşer.
Reel efektif döviz kuru artarsa, TL'de reel değer kazancı var demektir. Bu yüzden, reel kurdaki artış ülkemizin dış ticaretini negatif etkileyen bir durumdur. Reel kurun yükselmesi, hem yabancı mallar nispeten ucuzlayacağı için ithalatta artmaya neden olacak, hem de Türk malları görece pahalı hale geldiği için ihracatı daha zor hale getirecektir. Reel kurun azalması ise tam tersi bir etkide yapacak ve ithalatı azaltırken ihracatı artırmanın yolunu açacaktır.
Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin
Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!
