Son zamanlarda ülkemizde de çok sık konuşulan revalüasyon, birçok insanın aklına revalüasyon nedir sorusunu da beraberinde getirmiştir. Ekonomideki dalgaları düzenlemesiyle bilinen revalüasyon nasıl ve neden yapılır gibi sorular da aynı şekilde merak konusu olmuştur. Bu yazımızda sizler için revalüasyon hakkında merak ettiğiniz tüm soruları cevaplayacağız. O halde gelin hep beraber revalüasyon nedir inceleyelim.
Ülkelerin ekonomik durumlarında dalgalanmalar yaşanabilir ve bu dalgalanmalar sonucunda herhangi bir ülkenin para birimi düştüğünde diğer ülkeler karşısında değerinin arttırılması gerekir. Kelime anlamı olarak da değer kazandırmak anlamına gelen revalüasyon ile, ülkeler enflasyonu azaltmak ve ticari hayatı canlandırmak gibi amaçlara ulaşmak istemektedirler. Böylece ülkenin ekonomisi hızla hareketlilik kazanır ve düzelmeye başlar. Revalüasyon olumlu ya da olumsuz sonuçlara neden olabilir. Ticaret dengesinin istenilen seviyeye gelebilmesi için, ülkenin para biriminin değeri arttırılarak, oluşacak fazla tüketim ve yüksek enflasyon riskinin önüne geçilmeye çalışılan bu yöntemle genellikle, uygulanan ekonomilerde ithalat artar, ihracat miktarında ise azalma görülür. Değerlenen ülke para birimi, yerli malların fiyatını arttırmış, ithal malları ise yerli mallara oranla ucuz hale getirmiştir. Bu yüzden revalüasyon politikası uygulanan ekonomide ithalat daha cazip hale gelir.
Örnek vermek gerekirse; Türkiyenin sabit kur sisteminde olduğunu varsayarsak,
1$ = 3.04 TL iken, revalüasyon kararı alması sonucu;
1$ = 2.90 TL olabilir.
Ülkeler, para birimleri değerinin altına düştüğünde döviz durumlarına göre yükseltme yapar. Revalüasyon uygulanan ülkelerde altın ve döviz fiyatları, resmi kurlar hükümet tarafından alınan kararlaştırılan oran doğrultusunda ucuzlar. Revalüasyon uygulanması bazı şartlara bağlıdır. Merkez bankaları tarafından gerçekleştirilen bir uygulama olan bu uygulamayla, hükümetin aldığı karar doğrultusunda hareket edilir. Ülkenin para birimi revalüe edilerek yani değeri yükseltilerek dövize göre oranlanır. Bir hükümet politikası olarak kullanılan revalüasyon paranın değerini arttırmak için yapılır ve ülkeler revalüasyon uygulayarak ithalat yapılmasını kolaylaştırmayı hedefler. Ancak bu şekilde ihracat zorlaşabilmektedir. Örnek olarak revalüasyon yapacak olan ülkenin merkez bankasında ihtiyaç duyulandan daha fazla altın stoğu ya da döviz bulunması gerekir. Genel olarak ödeme dengesi yüksek olan ülkelerde uygulanabilir. Bu da ülkeye yapılan ödemelerden fazla bir ödemeye sahip ülkeler revalüasyon yapabilir.
İktisadi olarak ülke parasının yabancı paralar karşısında değerini yükseltmek anlamında olan revalüasyon, devalüasyon kavramının da zıttıdır. Revalüasyon uygulanarak, bir ekonominin ithalat yapabilmesi kolaylaştırılmakta; ihracat yapabilmesi ise zorlaştırılmaktadır. Devalüasyon ise revalüasyonun tam tersidir. Ülkeler gerek duyulduğunda resmi para birimlerinin diğer ülkelerin değerlerine oranla düşürülmesi anlamına gelir. Dış ticareti etkiler ve ihracat için olumlu ithalat için ise olumsuz sonuçlar söz konusudur.
Ödeme dengesi bozuk olan ülkelerde hükümetlerin ekonomi planları arasında yer alan bir işlem olan revalüasyon işleminin özellikleri şu şekildedir:
Revalüasyon bir hükümet politikasıdır.
Ödeme dengesi yüksek olan yani ödemesi kendisine yapılan ödemelerden fazla olan ülkelerin genellikle uyguladığı bir politikadır.
Merkez bankalarında ihtiyaçtan fazla döviz ve altın stoku bulunması halinde uygulanabilmektedir.
Revalüasyon politikası ile hükümetler ödeme dengesini sağlamayı amaçlamaktadır.
Revalüasyonun sebep olduğu durumlar, olumlu ya da olumsuz olabilmektedir. Revalüasyonun piyasaya olumlu etkileri ise şu şekildedir:
Revalüasyon ilan edilen ülkenin para birimi revalüasyon ile değer kazanabilmektedir.
Revalüasyon ilan edilmesi halinde mal ve hizmetlerin fiyatları ucuzlayabilmektedir.
Revalüasyon işleminin olumsuz etkileri, olumlu etkilerinden oldukça daha fazladır. Hükümet tarafından ilan edilen revalüasyonun olumsuz etkileri şu şekildedir:
Revalüasyon ilan edilen ülkede dıştan alınan ürünler yani ithalat artmaktadır.
Revalüasyon ilan edilen ülkede yani ihracat azalmaktadır.
Revalüasyon ilan edilen ülkede yabancı ürünlerin fiyatı düşmekte yerli üretim ürünlerin fiyatı ise artmaktadır.
Revalüasyon ilan edilen ülkenin para biriminin gerçek değeri bilinmemektedir. Merkez bankasının ekonomik hayattan elinin çekmesi ile ülkenin kullandığı para biriminin aniden değer kaybetmesi piyasayı olumsuz etkileyebilmektedir.
Ticaret hayatı revalüasyondan olumsuz etkilenmektedir.