İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) ''İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2009 Yılı Raporu''na göre Adana'dan Oyka Kağıt Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş, 98 milyon 178 bin 311 liralık net üretimden satışla ilk sırada yer aldı.
İSO'nun ''Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Raporu'' düzenlenen basın toplantısı ile açıklandı.
Rapora göre, ''Türkiye'nin İkinci 500 Sanayi Kuruluşu Raporu''nun ilk 50'sinde, İstanbul'dan 19, Ege bölgesi'nden 5, Kocaeli' ve Bursa'dan 3, Ankara, Denizli'den 2 firma yer aldı.
Rapor'da ilk 50 firma arasında tek Kamu Kuruluşu olarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin iştiraki İSTON İstanbul Beton Elemanları ve Hazır Beton yer aldı.
İSO İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2009 Yılı Raporuna göre, 2009-2008 karşılaştırmalı listede ilk 50 şirkete ilişkin veriler şöyle sıralandı.
1 43 Oyka Kağıt Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. Adana 98.178.311
2 22 SFC Entegre Orman Ürünleri Sanayi ve Ticaret İstanbul 97.968.399
3 Ozanteks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Denizli 97.800.125
4 Küçüker Tekstil San. ve Tic. A.Ş. Denizli 97.697.950
5 Ve-Ge Hassas Kağıt ve Yapıştırıcı Bant San. İstanbul 97.514.068
6 ERBOSAN Erciyas Boru Sanayii ve Ticaret A.Ş. Kayseri 97.481.473
7 25 Arslantürk Tarım Ürünleri San. Nak. İhr. ve İth. Trabzon 97.160.203
8 141 Alka Sanayi İnşaat ve Tic. A.Ş. İstanbul 97.004.037
9 BAŞTAŞ Başkent Çimento Sanayii ve Ticaret A.Ş. Ankara 96.964.336
10 11 Memişoğlu Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti. Mersin 96.960.860
11 106 Öğretmen Çorap Fabrikası A.Ş. İstanbul 96.777.834
12 Çağ Çelik Demir ve Çelik Endüstri A.Ş. İstanbul 96.484.950
13 Kilim Grubu Kartaltepe Mensucat Fab. T.A.Ş. İstanbul 96.463.067
14 Trakya Döküm Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 96.036.260
15 Bafra Eriş Un Yem Gıda San. ve Tic. A.Ş. Bafra 96.012.945
16 127 Roma Plastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli 95.785.421
17 124 Öztiryakiler Madeni Eşya Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 95.470.663
18 Set Beton Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Balıkesir 95.385.465
19 154 Nitromak- DNX Kimya Sanayii A.Ş. Ankara 95.286.362
20 392 Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. Kütahya 95.183.751
21 195 Osman Akça Tarım Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 95.012.743
22 89 Adeka İlaç San. ve Tic. A.Ş. Samsun 94.997.591
23 18 ZF Sachs Süspansiyon Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kocaeli 94.899.688
24 167 Sardunya Hazır Yemek Üretim ve Hizmet A.Ş. İstanbul 94.658.718
25 Karakaş Atlantis Hediyelik Eşya Telekom Kuyum. Ege 94.564.966
26 - - İstanbul -
27 12 Coşkunöz Radyatör ve Isı Sanayi Ticaret A.Ş. Bursa 94.323.177
28 49 Yazaki Wiring Technologies Türkiye Elektrik Sist. San. ve Tic. Ltd. Şti. Bursa 94.256.509
29 Ergaz Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 94.200.101
30 109 Kardem Tekstil San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 94.175.797
31 56 Viking Kağıt ve Selüloz A.Ş. Ege Bölgesi 94.103.031
32 Jotun Boya Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 93.806.091
33 Hisar Çelik Döküm San. ve Tic. A.Ş. Kocaeli 93.661.378
34 158 Novaplast Plastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 93.509.513
35 - - İstanbul -
36 68 Alkim Kağıt San. ve Tic. A.Ş. Ege Bölgesi 92.910.216
37 98 Dalan Kimya Endüstri A.Ş. Ege Bölgesi 92.494.254
38 - - İstanbul -
39 76 Sunteks Dokuma Boya Apre Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bursa 92.325.228
40 151 Kombassan Kağıt Matbaa Gıda ve Tekstil Konya 92.314.922
41 Farplas Oto Yedek Parçaları İmalatı İstanbul 92.289.575
42 31 KLİMASAN Klima Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ege Bölgesi 92.201.807
43 GRANİSER Granit Seramik San. ve Tic. A.Ş. İstanbul 91.906.852
44 İSTON İstanbul Beton Elemanları ve Hazır Beton Kamu 91.634.846
45 - Peyman Kuruyemiş Gıda Aktariye A.Ş. Eskişehir 91.552.039
46 36 BASF Türk Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. İstanbul 91.415.133
47 123 Kaşmir Halı San. ve Tic. A.Ş. Gaziantep 91.304.474
48 Traçim Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 91.228.171
49 61 Örma Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. İstanbul 91.073.957
50 32 Intersource Tekstil ve Konfeksiyon Çerkezköy 90.968.366
KAR ARTTI, ÇALIŞAN SAYISI AZALDI
İSO İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu raporuna göre, şirketlerin vergi öncesi dönem karı artarken, toplam çalışan sayısı bir önceki yıla göre yüzde 1,4 azaldı.
İSO'nun ''İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Raporu''nda, 2008 yılında olduğu gibi yine 496 özel kuruluş ve 4 de kamu kuruluşu yer aldı.
Bir önceki yıldan ikinci 500 kapsamına giren 348 sanayi kuruluşu 2009 yılında da yerini korurken, 152 yeni katılım oldu.
2009 yılındaki 152 yeni kuruluşun 51'i 2008 birinci 500 sıralamasından gelirken, geri kalan 101 kuruluş ise 2008'deki bin kuruluşun dışından sıralamaya girdi.
2009 yılında ikinci 500 büyük sanayi kuruluşunun Türkiye GSYH'si içindeki payı 2008'de olduğu gibi yine yüzde 0,9 olarak gerçekleşirken, İSO birinci ve ikinci 500 büyük sanayi kuruluşu kapsamında yer alan bin kuruluş, 2009 yılında Türkiye GSYH'sının yüzde 9,5'ini yarattı.
Raporda, kamu kuruluşlarının sayısı ve ağırlığı çok az olduğu için ekonomik büyüklüklerle ilgili karşılaştırmalar sadece özel kuruluşlar için yapıldı.
2009 yılında ikinci 500 büyük sanayi kuruluşunda üretimden satışlar sabit fiyatlarla yüzde 2,4 oranında küçülürken, birinci 500 özellerde ise üretimden satışlar sabit fiyatlarla yüzde 14,9 oranında küçülmüştü.
Birinci ve ikinci 500 arasındaki farklılık iki grup arasında sektörel dağılımdaki farklılıktan kaynaklanırken, birinci 500'de petrol arıtımı, ana metal ve taşıt araçları sektörlerindeki kuruluşların ağırlığı fazla olmuştu. 2009 yılında bu sektörlerde dünya genelinde oldukça yüksek fiyat düşüşlerinin yaşanması ve ayrıca ihracatlarının gerilemesi birinci ve ikinci 500 arasında farklılaşmaya neden oldu.
Geçen yıl ikinci 500'de toplam satış hasılatı bir önceki yıla göre yüzde 3,4 oranında azalırken, faktör fiyatlarıyla net katma değer ise yüzde 15,1 oranında arttı.
-VERGİ ÖNCESİ DÖNEM KARI ARTTI-
İkinci 500 özellerde 2008 yılında sabit fiyatlarla yüzde 26,5 oranında azalan vergi öncesi dönem karı, 2009 yılında yüzde 29,1 oranında arttı.
Dönem karı artarken, dönem zararı azaldı ve 2008'de yüzde 271 oranında artan dönem zararı 2009'de yüzde 66,5 oranında azaldı. Bunun neticesinde de 2008 yılında yüzde 74 azalan vergi öncesi dönem kar ve zarar toplamı 2009 yılında yüzde 246,4 oranında arttı.
İkinci 500'de 2003 yılında 2009 yılı sabit fiyatlarıyla 30,6 milyar lira olan toplam satış hasılatı 2009'da 37 milyar liraya çıkarken, geçen yıl ikinci 500'ün ihracatı yüzde 19,4 oranında azaldı.
2008 yılında ikinci 500 büyük sanayi kuruluşu Türkiye ihracatının yüzde 6,8'ini gerçekleştirirken, 2009'da bu oran yüzde 7,1'e yükseldi. 2009 yılında ikinci 500'ün ihracatında ilk sırada yüzde 28,9'luk pay ile 2008'de olduğu gibi yine dokuma, giyim eşyası, deri ve ayakkabı sektörü yer aldı. ikinci sırada ise yüzde 17 pay ile 2008'in üçüncüsü gıda, içki ve tütün sanayi yer aldı. Üçüncü sırada yüzde 14,3'lük payla ana metal sanayi, ardından da yüzde 12,3'lük payla metal eşya, makine ve techizat ve mesleki aletler geldi.
Geçen yıl ikinci 500'deki ilk 50 kuruluş, ikinci 500'ün üretimden satışlarında yüzde 14, brüt katma değerinde yüzde 14,6, dönem kar ve zarar toplamında yüzde 15,2, ihracatında yüzde 16 ve çalışanlar sayısında da yüzde 13 oranlarında paya sahip oldu.
-YABANCI SERMAYE GERİLEDİ-
İkinci 500 içinde yabancı sermaye paylı kuruluş sayısı 2009 yılında 2008'e göre 2 adet azalarak 68'e geriledi.
2009 yılında ikinci 500 büyük sanayi kuruluşunda toplam çalışan sayısı bir önceki yıla göre yüzde 1,4 oranında azalırken, ikinci 500'den yaklaşık üç kat daha fazla istihdam yaratan birinci 500'deki azalma oranı ise yüzde 5,1 ile daha yüksek olarak gerçekleşmişti.
Rapora göre satışların düştüğü bir kriz yılı olmasına rağmen 2009'da istihdam yoğunluğu 2008'e oranla az da olsa arttı.
2009 yılında ikinci kapsamındaki özel kuruluşlarda borçluluk oranları az da olsa düşerken, özkaynak payı arttı. Kısa vadeli borçların payı azalırken, uzun vadeli borçların payı ise yükseldi. Raporda, ''Ancak şunu da belirtelim ki nispeten azalmasına rağmen borçluluk oranının hala yüzde 54,4 gibi yüksek bir oranda olduğu gözden kaçmamalıdır'' değerlendirmesinde bulunuldu.
Rapora göre geçen yıl satış karlılık oranı tekrar yüzde 5,4'e yükselirken, ancak hala 2007 yılının altın gerçekleşti.
Raporda, 2009'un ekonomideki küçülmeye ve satışlardaki düşüşe rağmen, karlılık ve katma değerde sağlanan artışın, araştırmalar açısından en sıradışı yıllardan biri olduğu ifade edildi.
Rapora göre, ikinci 500'deki kuruluşlar geçen yıl maliyetlerini yüzde 2 oranında azalttı.
2009 yılında karlılıktaki artışta en önemli etken, maliyetler ve finansman giderlerinin azalması, buna karşın diğer olağan faaliyet gelirlerinin artması olarak belirlenirken, kriz karşısında ayakta kalmaya çalışan sanayi kuruluşlarının 2009 yılında verimliliğe ve verimlilik artışına her zamankinden daha çok önem ve özen gösterdiklerinin de işareti olduğu kaydedildi.
Raporda, kriz yılı 2009'da birinci ve ikinci 500'de karlılığın artmasının, her şeyden önce 1990'lı yılların başlarından bu yana irili ufaklı pekçok krizle karşılaşan sanayi kuruluşlarının krizle mücadelede önemli deneyim kazandığını ve doğru refleksleri geliştirdiğini göstermesi bakımından sevindirici bir gelişme olduğu ifade edilirken şunlar kaydedildi:
''Analizimize kriz öncesi yıl olan 2007'yi de dahil ettiğimizde bin büyük sanayi kuruluşu genelinde kar ve zarar toplamınını 2007 yılının gerisinde kaldığı görülmektedir. Bin büyük sanayi kuruluşundan 2007 yılındaki kar ve zarar toplamına 100 kabul ettiğimizde elde edilen artışa rağmen 2009 yılındaki değer 2007 yılından 9,6 puan daha düşüktür. Dolayısıyla ağır bir dünya krizinin etkisindeki geçen 2008 ve 2009 yıllarının sanayi kuruluşlarımızda yol açtığı kayıplar henüz tam olarak telefi edilememiştir. Ümidimiz 2010 yılında kayıpların tam olarak telafi edilmesi ve ilave kazanım aşamasına geçilmesidir.''
-EN FAZLA KAR EDEN KURULUŞ DARDANEL ÖNENTAŞ-
2009 yılı ikinci 500 büyük sanayi kuruluşları kapsamında en fazla kar eden kuruluş Dardanel Önentaş Gıda Sanayi oldu. Bu kuruluşu, 2008 yılında birinci 500'de yer alan İSTON İstanbul Beton Elemanları ve Hazır Beton Fabrikası Sanayi ve Ticaret A.Ş takip ederken, üçüncü sırayı ise Kayseri Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş aldı.
2009 yılı İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu kapsamında en fazla ihracat yapan kuruluş, Roteks Tekstil İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş oldu. İkinci sırada Osman Akça Tarım Ürünleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret A.Ş bulunurken, üçüncü sırayı ise Hisar Çelik Döküm Sanayi ve Ticaret A.Ş aldı.
Geçen yıl İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışmasında yaratılan üretici fiyatlarıyla brüt katma değerde ilk sırayı bir kamu kuruluşu olan İSTON aldı.
İSO Başkanı Tanıl Küçük, rapora ilişkin gazetecilerin sorularını yanıtlarken, elde edilen başarının arkasında ekonomi yönetiminin uygulamalarının ve şirketlerin verimliliklerini artırmasının ortak payı bulunduğunu söyledi.
İSO'nun yapılması gerekenlerin altını çizmeye bundan sonra da devam edeceğini bildiren Küçük, ekonominin siyasetin önünde olması durumunda kazanımların artacağına işaret etti.
Küçük, bir gazetecinin kendi şirketi hakkındaki sorusu üzerine, şunları kaydetti:
''Ben genellikle kendi şirketim hakkında konuşmak istemiyorum. Benim şirketim yatırım da yapıyor, 2010'da inşallah daha iyi olacak daha fazla istihdam yaratacak. Ama bu benim şirketimin meselesi değil. Bu, sanayinin meselesi. Beni oradan soyutlayın lütfen. Biz Türk sanayisinde rekabet gücünün kalıcı olması ve artması için neler yapılması gerektiğini söylüyoruz. Karamsarlık pompalamıyoruz sadece yapılması gerekenleri net bir şekilde ifade ediyoruz.''
