Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) annelik ve kadın istihdamı ilişkisine yönelik önemli bir analiz çalışması yaptı. Özel sektörde çalışan ve 2016-2025 döneminde doğum yapan yaklaşık 1.4 milyon kadının aylık idari verilerinin analizi çıkarıldı.
İşgücü Piyasası ve Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar Raporu'na göre, doğumdan sonraki 1 ay içinde kadınların yüzde 3.7'si, 6. ay içinde yüzde 39.9'u, 12. ay itibariyle ise yüzde 56.5'i işten ayrılıyor. Bu veriler, doğum sonrası dönemde kadınların işgücü piyasasından ani bir kopuştan ziyade, zaman içinde artan bir çıkış eğilimi yaşandığını gösteriyor. Yapılan analizler, kadınların doğum sonrası istihdamdan çekilmesinde birçok faktörün birlikte etkili olduğunu ortaya koyuyor. Bunlar arasında özellikle; evdeki iş ve bakım yükünün çoğunlukla kadınların üzerinde olması, iş ve aile yaşamının dengelenmesi, sınırlı esnek çalışma imkanları ile erişilebilir ve güvenilir bakım hizmetlerinin sınırlılığı öne çıkıyor.
YÜZDE 64.33 İŞİNE GERİ DÖNÜYOR
İşe geri dönüş oranları da incelemenin ele aldığı bir diğer önemli başlık. İşten ayrılan kadınların yüzde 64.33'ü yeniden kayıtlı istihdama dönüyor; ortalama dönüş süresi ise 13.3 ay. Kadınların yüzde 15.9'u aynı firmaya dönerken, aynı sektörde işe dönen kadınların oranının yüzde 48.2, aynı mesleğe dönüş yapanların oranı ise yüzde 53.1. Bu durum, dönüşün çoğunlukla işyeri değiştirerek gerçekleştiğini gösteriyor. Büyük ölçekli firmalarda doğum sonrası işten ayrılan kadınların oranı yüzde 15 iken küçük ölçekli firmalarda bu oradan yüzde 43'e çıkıyor. Bu da, büyük firmaların sunduğu kurumsal düzenlemelerin ve esnek çalışma imkanlarının doğum sonrası istihdamda kalmayı kolaylaştırdığını ortaya koyuyor. Ücretsiz doğum izni ve yarı zamanlı çalışma gibi olanaklardan yararlanma oranları ise oldukça düşük. Çalışan kadınların sadece yüzde 24.22'si ücretsiz doğum izni kullanıyor.
1.3 MİLYAR TL GELİR ELDE EDİLEBİLİRDİ
Raporda, doğum sonrası işten ayrılan kadınların kamu maliyesi üzerindeki etkisi de analiz ediliyor. Buna göre, 2016–2024 döneminde doğum sonrası işten ayrılıp kayıtlı istihdama geri dönmeyen toplam 309 bin 581 kadın var. Bu kadınların sadece yarısı bile istihdam kalsaydı, yaklaşık 797 milyar TL prim geliri ve 491 milyar TL gelir vergisi geliri elde edilebilirdi. Bu da, doğum sonrası işgücünden kopuşun yalnızca bireysel gelir ve kariyer kaybı yaratmadığını, aynı zamanda kamu maliyesi açısından da önemli ve ölçülebilir bir maliyet doğurduğunu gösteriyor.
IŞIKHAN: BİR ARADA YÜRÜTÜLEBİLMELİ
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Vedat Işıkhan, kadınların iş ve aile arasında tercih yapmak zorunda olmaması gerektiğine, ikisinin bir arada yürütülmesine ilişkin çalışmaların yapılmasına dikkat çekti. "Bizim bakanlık olarak hedefimiz; kadınların hem çalışma hayatında güçlü biçimde var olduğu hem de aile kurma kararlarını ekonomik ve sosyal kaygılar olmadan verebildiği bir sosyal politika çerçevesi oluşturmaktır. Bu doğrultuda çalışma hayatını daha kapsayıcı, yeni nesil çalışma modelleri ile uyumlu ve daha aile dostu hale getirmeye yönelik çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz" dedi.
