Buğday fiyatları, Rusya-Ukrayna savaşında gerilimin yükselme ihtimali ve Karadeniz'de tahıl sevkiyatının aksayabileceğine yönelik kaygılarla Chicago Borsası'nda üç yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Dünyanın önemli tahıl ihracat merkezlerinden biri olan Karadeniz'de çatışmalar nedeniyle liman ve tahıl terminallerinin zarar görmesi, bölgedeki sevkiyatların ciddi şekilde gerilemesine yol açtı.
Kremlin'e yakın kaynakların aktardığı bilgilere göre Rusya, barış görüşmelerinde ilerleme sağlanamadığı değerlendirmesini yaparken, Moskova'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları yoğunlaştırmaya ve altyapı hedeflerine yönelik operasyonları artırmaya hazırlandığı öne sürülüyor.
Gösterge niteliğindeki buğday vadeli işlemleri yüzde 2,6 yükselerek Temmuz 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Fiyatlar daha sonra yükselişinin bir bölümünü geri verdi.
BUĞDAY FİYATLARINDA SERT YÜKSELİŞ
Buğday piyasasındaki son hareket, uzun süredir yüksek arz nedeniyle baskı altında bulunan küresel fiyatlarda önemli bir değişime işaret ediyor.
Rusya ve Ukrayna, dünya buğday ihracatının dörtte birinden fazlasını karşılıyor. İki ülke aynı zamanda küresel piyasada arpa, mısır ve ayçiçek yağı açısından da önemli tedarikçiler arasında bulunuyor.
Buğday vadeli işlemleri çarşamba günü yüzde 6,4 değer kazanırken, Karadeniz'de yaşanan sevkiyat sorunlarının etkisiyle aylık yükseliş yüzde 18'e ulaştı.
Advantage Grain Genel Müdürü Chris Nikolaou, çatışmaların daha da şiddetlenmesi halinde lojistik sorunların büyümesinden piyasanın ciddi biçimde endişe duyduğunu belirtti.
Nikolaou, Karadeniz'de kalıcı bir çözüm sağlanamaması ve gemilerin güvenlik tehdidi olmadan bölgeye erişiminin iyileşmemesi halinde fiyatlardaki yükselişin sürebileceğini ifade etti.
KARADENİZ'DEN TAHIL İHRACATI DÜŞÜYOR
Ukrayna Tarım Bakanlığı verilerine göre ülkenin bu sezon tarım ürünleri ihracatının daha önce öngörülen seviyenin yaklaşık yarısında kalması bekleniyor.
Rusya'nın ağustos ayındaki buğday sevkiyatlarının da geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 50'den fazla azalabileceği tahmin ediliyor.
StoneX Emtia Risk Yöneticisi Matt Ammermann ise piyasanın Karadeniz'den yapılacak ihracatın sınırlı kalacağı gerçeğini giderek daha fazla dikkate aldığını ve ithalatçıların yeni koşullara uyum sağlaması gerektiğini söyledi.
Ammermann, piyasada belirsizliğin sürdüğüne dikkat çekerek, mevcut durum devam ettiği müddetçe buğday fiyatlarındaki yükselişin de sürebileceği değerlendirmesinde bulundu.
İTHALATÇILAR ALTERNATİF KAYNAKLARA YÖNELİYOR
Karadeniz'deki gelişmeler yalnızca vadeli işlem piyasalarını etkilemiyor. Rusya ve Ukrayna, Orta Doğu, Afrika ve Asya ülkelerinin önemli tahıl tedarikçileri arasında yer alıyor. Bu bölgelerdeki birçok ülke, özellikle yılın bu döneminde Karadeniz'den daha düşük maliyetle sağlanan tahıla ihtiyaç duyuyor.
Sevkiyatların aksamasıyla birlikte ithalatçı ülkeler, Avustralya ve Arjantin gibi daha uzak üreticilerden tahıl almaya yöneliyor. Daha uzun mesafeli tedarikin ise nakliye ve ürün maliyetlerini artırması bekleniyor.
Nikolaou, Rusya ve Ukrayna'nın genellikle düşük maliyetli tedarikçiler olduğunu ancak arzın önemli bölümünün piyasaya ulaşamaması nedeniyle tüketicilerin daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kaldığını belirtti.
Buğday fiyatlarındaki yükseliş, Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle zaten artan enerji ve taşımacılık maliyetlerinin üzerine ek bir baskı oluşturuyor. Söz konusu gelişmeler, küresel ölçekte yeni bir gıda enflasyonu dalgası riskini de gündeme getiriyor.